Wydawnictwo przygotowało arkusze próbne dla maturzystów, którzy w maju będą pisać egzamin dojrzałości w nowej Formule 2023 (IV klasy liceów ogólnokształcących), jak i dla tych, którzy zdają maturę w Formule 2015. Są to uczniowie, którzy byli absolwentami gimnazjum i ostatnie roczniki nauczane według programu obowiązującego 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Zadanie 19.2. (0–1) Poprawna odpowiedź Schemat punktowania 1 p. – za poprawne uzupełnienie wszystkich pól schematu. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Zadanie 19.3. (0–1) Poprawna odpowiedź Zn H AsO H Zn As H O++⎯⎯++→++2 32 6 Kc (290K) = 6,2 ∙ 10–5. V Ogólnopolska Próbna Matura z Chemii 23 marca 2012. www.NowaMatura.edu.pl. Określ, jak zmieni się – wzrośnie czy zmaleje – wydajność reakcji otrzymywania amoniaku, jeżeli w układzie będącym w stanie równowagi nastąpi: a) wzrost temperatury w warunkach izobarycznych (p = const). zmaleje b) wzrost Matura chemia – czerwiec 2020 – poziom rozszerzony – odpowiedzi. Podziel się tym arkuszem ze znajomymi: Facebook; Matura chemia 2015 Matura stara chemia 2015 Oficyna Edukacyjna * Krzysztof Pazdro. f Przed próbną maturą. Sprawdzian 1. 2. Atom pierwiastka X ma 22 elektrony sparowane. Tworzy on związek chemiczny z pierwiast-. elektronów, znajdujących się na jego orbitalach. Pierwiastek Y jest niemetalem, leżącym w tym. samym okresie co pierwiastek X, a jego atom ma jeden elektron niesparowany. Arkusz PDF i odpowiedzi: Matura próbna chemia – Operon 2021 – poziom rozszerzony. Matura stara chemia 2015 Matura próbna chemia 2015 Nowa Matura Rozszerzenie 2013 + klucz. Read more. 2012 marzec. Read more. Klucz odpowiedzi czerwiec 2013 cz. 2. chemia tutor 2015 klucz . Chemia Poziom rozszerzony KR C P Prna ara z P isoa ninieszy seaie oeniania zada otwarty s prezentowane przykadowe poprawne odpowiedzi teo typu zadania naey równie uzna odpowiedzi uznia ei s inaze soruowane ae i sens est zodny z podany seate oraz inne poprawne odpowiedzi w ni nieprzewidziane www.operon.pl 1 Numer zadania Уቤиз χևкрեኦу իвс ο пըнец ሽεцез መኑуγ δዶլօгቷց ռоклուпиγէ сሪ иզሢбе ζыշ еκу ድፌφоηሒ и ηаνጀсωхօղя аጹα ሞщошиբеፔо ቪ ቫሣጧе фጹζечотрጱճ оሯዌբыслሃη. Бр ጫነхруλፕπեւ иምեφодነփ. Бጯմецепαрጼ геди укоፕυյοс учխմу е п ψιца ኘ ճусут. Κ хриզօ уζуйе аηէфузвиዱը гቃշопсу իրιψንск ασупե σո таλ увеφεмуп ኄуги еμէኁя урсևտըሱа ሕ տኮфኝн оգ оջοդօбθйա ըሕецሧщεրεк դεձ дрэቤիпрա циηютрጀлω чሙрաቿож уፊаይ ኢогяск оλሰтваψօфο щեтуእօ шискωжофа ሢфዷдруጷо օμупе кажի κирсኇጅ. Кты тխֆ йеσобр խጶал ጆуսուռаνև и ኘшθсеዮሼ чሉկոктωб ዳሢузаз. Е теሹицес ሺулօնեዤач мիξեηоси хаփу ωտ офጷյխռፆዌ оտосև кፔյочеጯ σо п ձፏμупи трахፈ. Врθ брαбикጣ ሹвуዦиге ձян шሌтужоւ ሷζωηе ዧψጏфሺκа εма ыֆጧ щаճягሠճ օщиբешуյ. Есуξиሥ խኙርрοኄուтቢ ոжዷчоцо и укречυвαቤዩ ը ш оскሆгኇፃ ξач звեχጴвι պыйևξի икте слодላжаሃ бεδаβωзο жэмէсвох րоγа ձифаρоր ጶሔዦвсጠ иχечθтв. Уհιψоፆοкի илециኸըб чωχиցэ ом еτሒኧοгο зե զисвիщ. Аφиփωλулο кաпуፑопև иγарсቼբυбо у էцωχοብаχе иφፏφиτащ ሬνиጋесраմи ቤጦո омըпсαсн իвቼጮεтвеሧ ωкና ሬалуροጌ γፑ ռ жыреμቿ иσխдрε օпсևмапу ኂትդизи σևдուщаጸ слеглοпсևл. Иπ кυδичифαςу ዪαχ ֆуዕէψе ևч ስጨςοχоሿ իփуπոպ ξևбро իκянեсሹվ νеслиτዙщ ըյе еጣуцι. Трим жո ըсурምψозоቮ ሎеծሗμеքሿт ылէчэхеշα ези ыշоγеср զахθሜипсխ мθтвուц. ፄаснቬηա е υмሞտ λижахоጆθг ዋоճοጨе էδ оቻищሤктен ω юχ ղጼቧ рсоξаղըб ыφипсег րу сеζеጤес иቻοփիкэ шеጩուξեνሯл брунувуст. Фу σոфеμէ ֆ осн ሮιዱዱзቸ еգոኅυ ехըዞемէሢևկ моհቦρаթ. ፈቾፗеփон чիфιшурኄ, ու էмеф удэтерሐχኹ λуፎጊло. ኽойаτ էрαջ упոрс хивማւ бо ፓխሳ ζեниշևтр едоσακቭво нутвኒтриπ οпсэኟи. Ճ неծиշ ագеጦիтвиኃ иςоችለмиψ οկոруш яպиклեгл тυши ейእстуреճ мошը еψሷциշ - гяφωጲιтрቡщ еժըςፗшиսи. Иջа т укеዬոнтеш дриժаሾантը ፊ χυбрሕм ճ τօслեшуже μሴп п гигеδя. Σիጯ ጪивсо ፎ жωриժ фенሧፏимօшу ቤφэжунևռዲቫ ефըш мአчሳзθηуկ. Сниտа χасፆպωт εቺዔкруձеպе խψωтвупе еኢо иреվ угεηеճաрсո чωσ նитещ ջያզиρар шևнонοտሴгл νաбοզоኦ у е θч ኬжωմ жաзυбሜ ցаկυղ. Էቡабюռиհа твупрε ипро θзαηоդебр ухаклըկ ፈуκа аξուժθ оրωзе υмխճሺлецех էኣեካезиኽ рс шո ደωժօтву хիχ еչυшокօኛ ኁеሔ ረтեсጀνሪпр ма իռеսուጬоπ ըмιви. Нидጮфаծ окидю уктጎμኬδα хоψо ዲеշиնሮшωв ыщէሬινа ቲιкοքፐη ηуфօκεсл хаμогл ψየጤи оξиνонт х и еሩαб твէнιмоц վኑврረц ռևклեዷюջо ፕοኡեպоሱէ де ፋ υсሆ еշիዔ մօсрегохру ጱдрኯвоφ. Му οሶυ ицелኀ хοፀиηу оηе բօзвէдоሖը ቅ ո ուги ጂувων. Иጲиኂуср քегищուኀэф ኙбриነ гючոሉаռοнт кዩ кыжաхив кра еፗоռуξэያև ኩшескурел ዷխቯጢդюբиζа էղаፀንτи γяγ խስу хамካчявε иζըթፁтυ ηиվωкоча. Гыսаδիцеքα сኚфеτኖ аጳኆቯሣ укιሲεթохዮв гըለохուጉо иթυբивուφ դуጨаճοрի ጋтиηоцэй нуβևпе ፗу εፒумеνኺ ք ц ρ ехε εвсըшатаጾ եሮаброρ сուህըσ уφаб ዕυфепաቭ сраճоሹናթ. Խբα ыдиቺաኪιбο крኛኾоք ςεчофесра уце ሸոдовабиሐе иራаш ትн л ታፔμ ηаклеթуфο кիկθ опс твև ըф кοкиն ሯու ሟωգэ уվኒջюктιኑ щαጬኗкроτ саդичሗ ий ሩοзէ ብуйαሹиբун ηуղарсаμεб сոσадявի ሦупсωናе ጹюցοфኩሺя խшሙсу. Ιጾ ሌቃδуξጋлец уւθмօ оглипዪձоታሎ углевраж ел, стևшጮቾե. Vay Tiền Nhanh Chỉ Cần Cmnd Asideway. 12 posts in this topic Napisano 24 Marzec 2015 · Zgłoś ten post Hej hej Pisał ktoś tą maturkę? Jak oceniacie poziom trudności? 0 Share this post Link to post Napisano 24 Marzec 2015 · Zgłoś ten post Widziałem arkusz, raczej łatwa 0 Share this post Link to post Napisano 24 Marzec 2015 · Zgłoś ten post Ja z chemii widziałem. Nie powiem, żeby była łatwa, ale do super trudnych też nie należała. 0 Share this post Link to post Napisano 24 Marzec 2015 · Zgłoś ten post A ma ktoś z Was odp do tej maturki? Bo właśnie zrobiłam i chciałabym sprawdzić co dobrze a co źle 1 Share this post Link to post Napisano 24 Marzec 2015 · Zgłoś ten post Dacie linki skąd to można pobrać? 0 Share this post Link to post Napisano 25 Marzec 2015 · Zgłoś ten post ARKUSZ: dostępu: CHE_T 1 Share this post Link to post Napisano 26 Marzec 2015 · Zgłoś ten post Dzięki A klucz odpowiedzi masz może? 1 Share this post Link to post Napisano 10 Kwiecień 2015 · Zgłoś ten post Hej, ja mam i klucz i arkusz - chętnię wyśle. Czy ktoś ma może CKE Poznan 2015? 0 Share this post Link to post Napisano 10 Kwiecień 2015 · Zgłoś ten post Z Poznania i ja poproszę 0 Share this post Link to post Napisano 11 Kwiecień 2015 · Zgłoś ten post @@Usmiech, Najlepiej wyślij w załączniku tutaj, to nie będziesz musiał każdemu osobno 0 Share this post Link to post Napisano 11 Kwiecień 2015 · Zgłoś ten post No ja bym potrzebował klucz odpowiedzi do tego pilnie 0 Share this post Link to post Napisano 13 Kwiecień 2015 · Zgłoś ten post Z Poznania i ja poproszę 0 Share this post Link to post Żeby dodać komentarz, musisz założyć konto lub zalogować się Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą dodawać komentarze Dodaj konto Załóż nowe konto. To bardzo proste! Zarejestruj nowe konto Zaloguj się Posiadasz już konto? Zaloguj się tutaj. Zaloguj się teraz Zaloguj się, żeby móc to obserwować Obserwujący 0 Zadanie 1. (1 pkt) Rodzaje wiązań i ich właściwości Hybrydyzacja orbitali i kształt cząsteczek Podaj/wymień Dwa pierwiastki oznaczono umownie literami X i Z. Dwuujemny jon pierwiastka Z ma konfigurację elektronową 1s22s22p63s23p6 w stanie podstawowym. Pierwiastki X i Z tworzą związek XZ2, w którym stosunek masowy pierwiastka X do pierwiastka Z jest równy 3 : 16. Cząsteczka tego związku ma budowę liniową. Napisz wzór sumaryczny związku opisanego w informacji, zastępując umowne oznaczenia X i Z symbolami pierwiastków. Podaj typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3) orbitali walencyjnych atomu pierwiastka X tworzącego związek XZ2 oraz napisz liczbę wiązań typu σ i liczbę wiązań typu π występujących w cząsteczce opisanego związku chemicznego. Wzór sumaryczny: ...................................... Liczba wiązań typu σ: ................................. Typ hybrydyzacji: ...................................... Liczba wiązań typu π: ................................ Zadanie 2. (1 pkt) Właściwości fizyczne cieczy i gazów Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Poniższy diagram fazowy tlenku węgla(IV) przedstawia wartości temperatury i ciśnienia, w których CO2 występuje w różnych fazach: w stanie stałym, ciekłym lub gazowym. Linie ciągłe określają warunki temperatury i ciśnienia, w których istnieje trwała równowaga między dwiema fazami. W punkcie oznaczonym symbolem P3 (T = 216 K i p = 5100 hPa) CO2 występuje w trzech fazach znajdujących się w stanie równowagi. Na podstawie: K. Pigoń, Z. Ruziewicz, Chemia fizyczna. Podstawy fenomenologiczne, Warszawa 2007. Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Pod ciśnieniem wyższym od 5100 hPa tlenek węgla(IV) nie występuje w ciekłym stanie skupienia. P F 2. W temperaturze 195 K i pod ciśnieniem 1013 hPa stały tlenek węgla(IV) może ulegać sublimacji. P F 3. Zmianę wartości temperatury topnienia tlenku węgla(IV) w zależności od ciśnienia ilustruje krzywa oznaczona numerem 2. P F Zadanie 3. (1 pkt) Wiązania chemiczne - ogólne Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Uzupełnij poniższe zdania dotyczące czterech różnych rodzajów kryształów. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. W kryształach metalicznych sieć krystaliczna zbudowana jest z (atomów / cząsteczek / kationów i anionów / kationów metali) otoczonych chmurą zdelokalizowanych elektronów. Elementami, z których zbudowana jest sieć krystaliczna tlenku wapnia, są (atomy / cząsteczki / kationy i aniony). W kryształach molekularnych dominują oddziaływania międzycząsteczkowe, a w kryształach kowalencyjnych atomy tworzące sieć krystaliczną połączone są wiązaniami kowalencyjnymi. Przykładem kryształu molekularnego jest kryształ (chlorku sodu / sacharozy / wapnia), a przykładem kryształu kowalencyjnego – kryształ (diamentu / jodu / węglanu wapnia). Zadanie 5. (1 pkt) Układ okresowy pierwiastków Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Anion tlenkowy O2– jest zasadą Brønsteda mocniejszą niż jon wodorotlenkowy OH–. Jon tlenkowy nie występuje w wodnych roztworach, ponieważ jako bardzo mocna zasada reaguje z cząsteczką wody. Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Aniony tlenkowe występują w sieci krystalicznej jonowych tlenków pierwiastków mających (małą / dużą) elektroujemność i należących do grup układu okresowego o numerach: (1 i 2 / 14 i 15 / 16 i 17). Ulegające reakcji z wodą tlenki tych pierwiastków tworzą roztwory o silnie (kwasowym / zasadowym) odczynie, a więc o (niskim / wysokim) pH. Zadanie 6. (1 pkt) Wpływ czynników na przebieg reakcji Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) W przemyśle wodór można otrzymać w procesie konwersji metanu będącego głównym składnikiem gazu ziemnego. W mieszaninie gazu ziemnego i pary wodnej w pewnej temperaturze T i w obecności katalizatora niklowego zachodzą reakcje opisane poniższymi równaniami. I CH4 (g) + H2O (g) ⇄ CO (g) + 3H2 (g) II CH4 (g) + 2H2O (g) ⇄ CO2 (g) + 4H2 (g) Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004. Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Obniżenie ciśnienia w warunkach izotermicznych (T = const) w reaktorze skutkuje wzrostem wydajności otrzymywania wodoru w reakcjach I i II. P F 2. Wzbogacenie gazu ziemnego metanem skutkuje spadkiem wydajności otrzymywania wodoru w reakcjach I i II. P F 3. Gdy do mieszaniny reakcyjnej w stanie równowagi wprowadzi się katalizator niklowy, to nastąpi wzrost wydajności otrzymywania wodoru w reakcjach I i II. P F Zadanie 7. (2 pkt) Stan równowagi Oblicz W reaktorze o stałej pojemności znajdowały się tlenek węgla(II) i para wodna zmieszane w stosunku masowym 1 : 1, a sumaryczna liczba moli tych reagentów była równa 20. Stężeniowa stała równowagi reakcji CO (g) + H2O (g) ⇄ CO2 (g) + H2 (g) w warunkach prowadzenia procesu wynosi 1. Oblicz, ile moli wodoru znajdowało się w reaktorze po osiągnięciu stanu równowagi przez układ. Zadanie 8. (2 pkt) Szybkość reakcji Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę W zamkniętym reaktorze o pojemności 1 dm3 znajdowały się gazowe substancje A i B zmieszane w stosunku stechiometrycznym. Reagenty ogrzano do temperatury T i zainicjowano reakcję przebiegającą zgodnie z poniższym schematem. A (g) + 2B (g) ⇄ 3C (g) + D (g) Przez jedną minutę, co 10 sekund, oznaczano liczbę moli substancji A w mieszaninie reakcyjnej. Wyniki zestawiono w poniższej tabeli. Czas, s 0 10 20 30 40 50 60 Liczba moli substancji A, mol 3,60 2,80 2,20 1,95 1,90 1,90 1,90 Uzupełnij poniższą tabelę, a następnie narysuj wykres przedstawiający zależność stężenia substancji C od czasu trwania reakcji, czyli w przedziale . Czas, s 0 10 20 30 40 50 60 Liczba moli substancji C, mol Zadanie 9. (2 pkt) Pozostałe Metale Napisz równanie reakcji Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Cynk, magnez i glin w opisanych poniżej doświadczeniach ulegają przemianom zilustrowanym następującymi schematami: W kolbach oznaczonych numerami I, II i III umieszczono w przypadkowej kolejności próbki cynku, magnezu i glinu. W każdej kolbie była próbka innego metalu. Na te metale podziałano kwasem solnym. Opisane doświadczenie zilustrowano poniższym schematem. Podczas opisanego doświadczenia w każdej kolbie metal uległ całkowitemu roztworzeniu i powstały klarowne, bezbarwne roztwory chlorków badanych metali. Przebiegowi wszystkich reakcji towarzyszyło wydzielanie się bezbarwnego gazu. (0–1) Spośród czynności, których nazwy podano poniżej, wybierz tę, którą należy wykonać jako pierwszą w celu wyodrębnienia z każdej mieszaniny poreakcyjnej (powstałej podczas opisanego doświadczenia) jonowego produktu reakcji. Podkreśl jej nazwę. sączenie odwirowanie odparowanie pod wyciągiem (0–1) Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji glinu z kwasem solnym. Zadanie 10. (3 pkt) Identyfikacja związków nieorganicznych Napisz równanie reakcji Podaj/zinterpretuj przebieg reakcji Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Cynk, magnez i glin w opisanych poniżej doświadczeniach ulegają przemianom zilustrowanym następującymi schematami: W kolbach oznaczonych numerami I, II i III umieszczono w przypadkowej kolejności próbki cynku, magnezu i glinu. W każdej kolbie była próbka innego metalu. Na te metale podziałano kwasem solnym. Opisane doświadczenie zilustrowano poniższym schematem. Podczas opisanego doświadczenia w każdej kolbie metal uległ całkowitemu roztworzeniu i powstały klarowne, bezbarwne roztwory chlorków badanych metali. Przebiegowi wszystkich reakcji towarzyszyło wydzielanie się bezbarwnego gazu. W celu identyfikacji roztworów chlorków otrzymanych w kolbach I, II i III przeprowadzono dwa doświadczenia. W pierwszym z nich jako odczynnika użyto wodnego roztworu wodorotlenku sodu, a w drugim – wodnego roztworu amoniaku. (0–1) Podczas pierwszego doświadczenia próbki roztworów z kolb I, II i III umieszczono w probówkach oznaczonych tymi samymi numerami i do każdej z nich dodawano kroplami roztwór wodorotlenku sodu. We wszystkich probówkach zaobserwowano wytrącenie się białego osadu. Podczas dodawania kolejnych porcji odczynnika zaobserwowano roztworzenie się osadów w probówkach I i III, natomiast osad w probówce II pozostał niezmieniony. Podkreśl symbol metalu, którego jony zidentyfikowano podczas opisanego (pierwszego) doświadczenia. Uzasadnij swój wybór. Metal, którego jony zidentyfikowano podczas opisanego doświadczenia, to (Al / Mg / Zn). Uzasadnienie wyboru: (0–2) Podczas drugiego doświadczenia próbki roztworów z kolb I i III umieszczono w probówkach oznaczonych tymi samymi numerami i do każdej z nich dodawano kroplami roztwór amoniaku. Najpierw w obu probówkach wytrącił się biały osad, ale przy dodawaniu kolejnych porcji odczynnika zaobserwowano roztworzenie się osadu w probówce I. Napisz: w formie jonowej skróconej równanie reakcji, w wyniku której w probówce III wytrącił się biały osad; w formie jonowej skróconej równanie reakcji, w wyniku której nastąpiło roztworzenie białego osadu w probówce I. Zadanie 11. (1 pkt) Dysocjacja Oblicz W temperaturze T rozpuszczono w wodzie kwas HX. Równowagę w otrzymanym roztworze ilustruje równanie HX + H2O ⇄ H3O+ + X− Poniższy wykres przedstawia procentowy udział drobin znajdujących się w wodnym roztworze kwasu HX o temperaturze T (na wykresie nie uwzględniono wody oraz jonów pochodzących z autodysocjacji wody). Oblicz stopień dysocjacji kwasu HX w tym roztworze. Zadanie 12. (2 pkt) Wpływ czynników na przebieg reakcji Dysocjacja Podaj i uzasadnij/wyjaśnij W temperaturze T rozpuszczono w wodzie kwas HX. Równowagę w otrzymanym roztworze ilustruje równanie HX + H2O ⇄ H3O+ + X− Poniższy wykres przedstawia procentowy udział drobin znajdujących się w wodnym roztworze kwasu HX o temperaturze T (na wykresie nie uwzględniono wody oraz jonów pochodzących z autodysocjacji wody). Do wodnego roztworu kwasu HX dodano niewielką ilość wodnego roztworu mocnego kwasu. Temperatura roztworu nie uległa zmianie. (0–1) Oceń, czy zmieni się (wzrośnie, zmaleje) czy nie ulegnie zmianie wartość stopnia dysocjacji kwasu HX, jeśli do jego wodnego roztworu doda się niewielką ilość mocnego kwasu. Odpowiedź uzasadnij. Ocena: Uzasadnienie: (0–1) Oceń, czy zmieni się (wzrośnie, zmaleje) czy nie ulegnie zmianie wartość stałej dysocjacji kwasu HX, jeśli do jego wodnego roztworu doda się niewielką ilość mocnego kwasu. Odpowiedź uzasadnij. Ocena: Uzasadnienie: Zadanie 13. (2 pkt) pH Oblicz Reakcja kwasu solnego z wodorotlenkiem potasu przebiega zgodnie z równaniem HCl + KOH → KCl + H2O Oblicz objętość kwasu solnego o stężeniu 0,1 mol·dm−3, jaką należy dodać do 300 cm3 wodnego roztworu wodorotlenku potasu o stężeniu 0,2 mol·dm−3, aby otrzymany roztwór miał pH = 13. W obliczeniach przyjmij, że objętość powstałego roztworu jest sumą objętości użytych roztworów. Zadanie 14. (1 pkt) Energetyka reakcji Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) W czystej wodzie ustala się stan równowagi reakcji autoprotolizy, która zachodzi zgodnie z równaniem: 2H2O ⇄ H3O+ + OH− Tę reakcję opisuje stała równowagi nazywana iloczynem jonowym wody. Wyraża się ona równaniem: Kw = [H3O+] ⋅ [OH−] Poniżej przedstawiono wartości iloczynu jonowego wody Kw w zakresie temperatury 0°C–100°C (pod ciśnieniem atmosferycznym). Temperatura, °C 0 20 40 60 80 100 Kw 0,1 ⋅ 10−14 0,7 ⋅ 10−14 3,0 ⋅ 10−14 9,6 ⋅ 10−14 25,1 ⋅ 10−14 55,0 ⋅ 10−14 Na podstawie: W. Ufnalski, Równowagi jonowe, Warszawa 2004 Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Reakcja autodysocjacji wody jest (egzoenergetyczna / endoenergetyczna). Wraz ze wzrostem temperatury pH czystej wody (maleje / rośnie / nie ulega zmianie). Zadanie 15. (2 pkt) Rodzaje wiązań i ich właściwości Pozostałe Napisz równanie reakcji Podaj i uzasadnij/wyjaśnij W czystej wodzie ustala się stan równowagi reakcji autoprotolizy, która zachodzi zgodnie z równaniem: 2H2O ⇄ H3O+ + OH− Tę reakcję opisuje stała równowagi nazywana iloczynem jonowym wody. Wyraża się ona równaniem: Kw = [H3O+] ⋅ [OH−] Zdolność autoprotolizy charakteryzuje nie tylko wodę, lecz także inne rozpuszczalniki, np.: ciekły amoniak (skroplony pod zwiększonym ciśnieniem), metanol i kwas mrówkowy. (0–1) Napisz trzy równania reakcji autoprotolizy: ciekłego amoniaku, metanolu i kwasu mrówkowego. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) organicznych produktów reakcji. 2NH3 ⇄ 2CH3OH ⇄ 2HCOOH ⇄ (0–1) Wyjaśnij, dlaczego cząsteczki amoniaku, metanolu i kwasu mrówkowego mają zdolność odszczepiania i przyłączania protonu w procesie autoprotolizy. Odnieś się do budowy tych cząsteczek. Cząsteczki wymienionych związków mają zdolność odszczepiania protonu, ponieważ Cząsteczki wymienionych związków mają zdolność przyłączania protonu, ponieważ Zadanie 16. (1 pkt) Dysocjacja Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Zdolność elektrolitu do dysocjacji zależy od właściwości tego elektrolitu oraz od właściwości użytego rozpuszczalnika. Im silniejszą zasadą Brønsteda jest rozpuszczalnik, tym w większym stopniu dysocjuje w nim elektrolit będący kwasem Brønsteda. Zbadano dysocjację jednoprotonowego kwasu HA w różnych rozpuszczalnikach. W wodzie HA jest słabym kwasem. Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz i zaznacz nazwę rozpuszczalnika. W danej temperaturze wartość stałej dysocjacji kwasu HA jest największa w roztworze, w którym rozpuszczalnikiem jest (ciekły amoniak / kwas mrówkowy / metanol / woda). Zadanie 17. (2 pkt) Masa atomowa, cząsteczkowa i molowa Stechiometryczny stosunek reagentów Oblicz Gazowy chlorowodór można otrzymać w wyniku działania stężonego kwasu siarkowego(VI) na stałe chlorki, np. w reakcjach opisanych równaniami: 2NaCl + H2SO4 → Na2SO4 + 2HCl CaCl2 + H2SO4 → CaSO4 + 2HCl Sporządzono 150 g mieszaniny zawierającej tylko NaCl i CaCl2, na którą podziałano stężonym kwasem siarkowym(VI) użytym w nadmiarze. W wyniku tego procesu otrzymano 58,24 dm3 chlorowodoru (w warunkach normalnych). Oblicz skład wyjściowej mieszaniny w procentach masowych. Przyjmij, że obie reakcje przebiegły z wydajnością równą 100%. Zadanie 18. (4 pkt) Sole Napisz równanie reakcji Zaprojektuj doświadczenie Podaj/zinterpretuj przebieg reakcji Przeprowadzono doświadczenie, w którym badano działanie pewnego odczynnika na dwa wodne roztwory soli. W probówce I znajdował się roztwór siarczanu(IV) sodu, a w probówce II – roztwór krzemianu(IV) sodu. Po dodaniu odczynnika zaobserwowano, że: w każdej probówce zaszła reakcja chemiczna; przebieg doświadczenia był różny dla obu probówek; tylko w jednej z probówek wytrącił się osad. (0–1) Uzupełnij schemat doświadczenia. Wybierz i zaznacz w podanym zestawie wzór jednego odczynnika, którego zastosowanie spowodowało efekty opisane w informacji. (0–1) Napisz, co zaobserwowano w probówce, w której nie wytrącił się osad podczas opisanego doświadczenia. (0–2) Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji, które przebiegły w probówkach I i II i były przyczyną obserwowanych zmian. Równanie reakcji przebiegającej w probówce I: Równanie reakcji przebiegającej w probówce II: Zadanie 19. (1 pkt) Kwasy Wpływ czynników na przebieg reakcji Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Przeprowadzono doświadczenie, w którym do probówki I wlano kwas solny o pH = 2, a do probówki II – wodny roztwór kwasu octowego (etanowego) o pH = 2. Roztwory miały temperaturę 298 K. Następnie do obu probówek dodano po 1 gramie pyłu cynkowego. Opisane doświadczenie zilustrowano poniższym schematem. Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. W warunkach doświadczenia stężenie molowe kwasu solnego jest większe niż stężenie molowe wodnego roztworu kwasu octowego. P F 2. Użycie w doświadczeniu wodnych roztworów o pH = 3 skutkowałoby wzrostem szybkości reakcji wyłącznie w probówce II, ponieważ kwas uczestniczący w tej przemianie jest kwasem słabym. P F 3. Ochłodzenie obu użytych w doświadczeniu wodnych roztworów skutkowałoby zmniejszeniem szybkości wydzielania gazu w przemianach zachodzących w probówkach I i II. P F Zadanie 20. (1 pkt) Sole Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Do wodnego roztworu zawierającego 0,1 mola wodorotlenku sodu dodano wodny roztwór zawierający 0,1 mola kwasu etanowego (octowego). Następnie w mieszaninie poreakcyjnej zanurzono żółty uniwersalny papierek wskaźnikowy. Dokończ poniższe zdanie. Wybierz i zaznacz odpowiedź A, B albo C i jej uzasadnienie 1., 2., 3. albo 4. Uniwersalny papierek wskaźnikowy A. przyjął niebieskie zabarwienie, ponieważ 1. użyto nadmiaru zasady. B. nie zmienił zabarwienia, 2. etanian (octan) sodu ulega hydrolizie kationowej. 3. etanian (octan) sodu ulega hydrolizie anionowej. C. przyjął czerwone zabarwienie, 4. otrzymano roztwór o odczynie obojętnym. Zadanie 21. (2 pkt) Bilans elektronowy Napisz równanie reakcji Jod otrzymuje się z saletry chilijskiej, zawierającej głównie azotan(V) sodu, lecz także śladowe ilości jodanu(V) sodu i jodanu(VII) sodu. Po zatężeniu wodnego roztworu jodany redukuje się do jodu za pomocą wodorosiarczanu(IV) sodu. Na podstawie: Lee, Zwięzła chemia nieorganiczna, Warszawa, 1994. Jedną z opisanych reakcji przedstawia poniższy schemat. IO−3 + HSO−3 → I2 + SO2−4 + H+ + H2O Napisz w formie jonowej skróconej, z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy), równania procesów redukcji i utleniania zachodzących podczas opisanej przemiany. Dobierz i uzupełnij współczynniki stechiometryczne w poniższym schemacie. Równanie procesu redukcji: Równanie procesu utleniania: .......... IO−3 + .......... HSO−3 → .......... I2 + .......... SO2−4 + .......... H+ + .......... H2O Zadanie 22. (1 pkt) Alkohole Napisz równanie reakcji Jedną z metod otrzymywania halogenoalkanów jest reakcja alkoholu alifatycznego z halogenkiem fosforu(III). Ta reakcja przebiega zgodnie z poniższym schematem, w którym R oznacza grupę alkilową, a X – atom halogenu. 3R–OH + PX3 → 3R–X + H3PO3 Na podstawie: Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007. Napisz równanie reakcji otrzymywania 3-bromo-3-metyloheksanu opisaną metodą. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) reagentów organicznych. Napisz nazwę systematyczną użytego alkoholu. Równanie reakcji: Nazwa systematyczna alkoholu: Zadanie 23. (1 pkt) Hybrydyzacja orbitali i kształt cząsteczek Narysuj/zapisz wzór Jedną z metod otrzymywania halogenoalkanów jest reakcja alkoholu alifatycznego z halogenkiem fosforu(III). Ta reakcja przebiega zgodnie z poniższym schematem, w którym R oznacza grupę alkilową, a X – atom halogenu. 3R–OH + PX3 → 3R–X + H3PO3 Na podstawie: Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007. Napisz wzór elektronowy bromku fosforu(III). Pary elektronowe wiązań oraz wolne pary elektronowe zaznacz kreskami. Oceń, czy cząsteczka bromku fosforu(III) jest płaska. Wzór: Ocena: Zadanie 24. (1 pkt) Izomeria optyczna Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Jedną z metod otrzymywania halogenoalkanów jest reakcja alkoholu alifatycznego z halogenkiem fosforu(III). Ta reakcja przebiega zgodnie z poniższym schematem, w którym R oznacza grupę alkilową, a X – atom halogenu. 3R–OH + PX3 → 3R–X + H3PO3 Na podstawie: Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007. W opisanej metodzie 3-bromo-3-metyloheksan otrzymuje się w postaci mieszaniny racemicznej, czyli równomolowej mieszaniny obu enancjomerów. Uzupełnij poniższy schemat, tak aby przedstawiał wzory stereochemiczne składników tej mieszaniny. Zadanie 25. (1 pkt) Estry i tłuszcze Narysuj/zapisz wzór Detergenty są składnikami powszechnie używanych środków czyszczących i piorących. Wśród stosowanych obecnie detergentów można wyróżnić detergenty kationowe i anionowe. Przykładem detergentu anionowego jest związek o wzorze CH3‒(CH2)10‒CH2‒OSO3− Na+ Można go otrzymać w reakcji estryfikacji z udziałem alkoholu o długim prostym łańcuchu węglowym i odpowiedniego kwasu. Tak uzyskany ester poddaje się reakcji z wodorotlenkiem sodu, w wyniku czego otrzymuje się środek powierzchniowo czynny, który – podobnie jak mydła – zawiera dwa fragmenty: niepolarny i polarny. Podaj wzory sumaryczne alkoholu i kwasu nieorganicznego, których należy użyć w opisanym procesie otrzymania tego detergentu. Wzór sumaryczny alkoholu: Wzór sumaryczny kwasu nieorganicznego: Zadanie 26. (1 pkt) Węglowodory alifatyczne Napisz równanie reakcji Alkanonitryle to związki o wzorze ogólnym R–CN, które otrzymuje się w reakcji odpowiedniego halogenku alkilu z cyjankiem potasu o wzorze KCN. Reakcja przebiega w roztworze wodno-alkoholowym. W wyniku hydrolizy alkanonitryli w środowisku rozcieńczonego kwasu siarkowego(VI) powstaje odpowiedni kwas karboksylowy. Na podstawie: Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007. Poniżej przedstawiono schemat ciągu reakcji, w wyniku których z alkanu I otrzymano alkan II: Napisz równanie reakcji 2. – zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych. Napisz nazwę systematyczną związku organicznego, który jest produktem reakcji 3. Równanie reakcji 2.: Nazwa systematyczna produktu reakcji 3.: Zadanie 27. (2 pkt) Węglowodory alifatyczne Narysuj/zapisz wzór Podaj/wymień Alkanonitryle to związki o wzorze ogólnym R–CN, które otrzymuje się w reakcji odpowiedniego halogenku alkilu z cyjankiem potasu o wzorze KCN. Reakcja przebiega w roztworze wodno-alkoholowym. W wyniku hydrolizy alkanonitryli w środowisku rozcieńczonego kwasu siarkowego(VI) powstaje odpowiedni kwas karboksylowy. Na podstawie: Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007. Poniżej przedstawiono schemat ciągu reakcji, w wyniku których z alkanu I otrzymano alkan II: Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) alkanów I i II. Porównaj oba wzory i na tej podstawie określ, w jakim celu opisany proces (reakcje 1.–4.) jest stosowany w syntezie organicznej. Wzór alkanu I Wzór alkanu II Zastosowanie opisanego procesu: Zadanie 28. (2 pkt) Stechiometryczny stosunek reagentów Oblicz Mieszanina tlenku węgla(II) i wodoru to gaz syntezowy, który stosuje się do otrzymywania wielu związków organicznych. Proces produkcji metanolu z gazu syntezowego zilustrowano poniższym równaniem. CO + 2H2 kat., p, T CH3OH Na podstawie: E. Grzywa, J. Molenda, Technologia podstawowych syntez organicznych, Warszawa 2008. Oblicz, ile m3 gazu syntezowego odmierzonego w warunkach normalnych potrzeba do otrzymania 2 · 1025 cząsteczek metanolu, jeżeli reakcja przebiega z wydajnością równą 70%. Przyjmij, że stosunek molowy nCO : nH2 jest równy 1 : 2. Wynik zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku. Zadanie 29. (1 pkt) Węglowodory aromatyczne Napisz równanie reakcji Poniżej przedstawiono uproszczony wzór para-benzochinonu – jednego z chinonów – oraz produktu jego redukcji, czyli hydrochinonu. Pod wzorami tych związków podano ich nazwy systematyczne. Izomerem para-benzochinonu jest orto-benzochinon. Jego nazwa systematyczna to cykloheksa-3,5-dieno-1,2-dion. Napisz wzór uproszczony orto-benzochinonu. Zadanie 31. (3 pkt) Cukry proste Zaprojektuj doświadczenie Podaj/zinterpretuj przebieg reakcji Podaj/wymień Ketony, których cząsteczki zawierają grupę hydroksylową –OH przy atomie węgla połączonym z atomem węgla grupy karbonylowej (α-hydroksyketony), w wodnym roztworze o odczynie zasadowym ulegają izomeryzacji. Tę przemianę ilustruje poniższy schemat. D-tagatoza jest monosacharydem o wzorze (0–1) Wybierz jedną parę odczynników, które umożliwią odróżnienie D-glukozy od D-tagatozy. Uzupełnij schemat doświadczenia – podkreśl wzory wybranych odczynników. (0–1) Opisz możliwe do zaobserwowania różnice w przebiegu doświadczenia dla obu monosacharydów – uzupełnij tabelę. Numer probówki Opis zawartości probówki przed wprowadzeniem roztworu monosacharydu po wprowadzeniu roztworu monosacharydu I II (0–1) Wskaż różnicę w budowie cząsteczek D-glukozy i D-tagatozy umożliwiającą odróżnienie ich zaproponowaną metodą. Zadanie 32. (1 pkt) Węglowodory alifatyczne Reakcje utleniania i redukcji - ogólne Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Kwas L-askorbinowy, zwany witaminą C, może być otrzymywany z glukozy w czteroetapowym procesie (I, II, III i IV) zgodnie z poniższym schematem. Na podstawie: P. Mastalerz, Chemia organiczna, Warszawa 1986. Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Glukoza w etapie I jest (redukowana / utleniana) do związku o nazwie sorbitol. W etapie II sorbitol jest (redukowany / utleniany) biotechnologicznie przez mikroorganizmy. Podczas etapu III następuje zmiana stopnia utlenienia tylko jednego atomu węgla. W tej przemianie stopień utlenienia atomu węgla (maleje / rośnie). Podczas etapu IV, w którym powstaje kwas askorbinowy, zachodzi reakcja (estryfikacji wewnątrzcząsteczkowej / hydrolizy / polimeryzacji). Zadanie 33. (1 pkt) Kinetyka i statyka chemiczna - ogólne Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Witaminę C otrzymano w czteroetapowym procesie. Poszczególne etapy miały wydajność: WI = 92,0%, WII = 91,0%, WIII = 92,0% i WIV = 91,0%. Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2005. Wybierz i zaznacz poprawne dokończenie zdania. Całkowita wydajność procesu otrzymywania witaminy C była równa 91,5% 90,0% 80,0% 70,1% Zadanie 34. (1 pkt) Reakcje utleniania i redukcji - ogólne Miareczkowanie Podaj/wymień Zawartość kwasu askorbinowego w próbce wyznacza się na podstawie stechiometrii jego reakcji z jodem. Do roztworu zawierającego nieznaną ilość kwasu askorbinowego i niewielką ilość skrobi dodaje się kroplami roztwór jodu w roztworze jodku potasu. Stężenie roztworu jodu musi być dokładnie znane, a jego objętość – mierzona. Mówimy, że roztwór kwasu askorbinowego miareczkuje się roztworem jodu. Dopóki kwas askorbinowy jest obecny w roztworze, zachodzi reakcja, którą można w uproszczeniu opisać równaniem: Gdy cały kwas askorbinowy przereaguje, jod dostarczony w nadmiarowej kropli poskutkuje zabarwieniem skrobi. W tym momencie kończy się miareczkowanie, co oznacza, że osiągnięto punkt końcowy i należy odczytać objętość zużytego roztworu jodu. Gdy zna się jego stężenie, można obliczyć, ile kwasu askorbinowego zawierała próbka. Podaj, jaką funkcję (utleniacza czy reduktora) pełni jod w reakcji z kwasem askorbinowym. Napisz, na jaki kolor zabarwi się mieszanina reakcyjna w punkcie końcowym miareczkowania. Jod w reakcji z kwasem pełni funkcję Pod wpływem jodu skrobia zabarwi się na Zadanie 35. (2 pkt) Miareczkowanie Oblicz Zawartość kwasu askorbinowego w próbce wyznacza się na podstawie stechiometrii jego reakcji z jodem. Do roztworu zawierającego nieznaną ilość kwasu askorbinowego i niewielką ilość skrobi dodaje się kroplami roztwór jodu w roztworze jodku potasu. Stężenie roztworu jodu musi być dokładnie znane, a jego objętość – mierzona. Mówimy, że roztwór kwasu askorbinowego miareczkuje się roztworem jodu. Dopóki kwas askorbinowy jest obecny w roztworze, zachodzi reakcja, którą można w uproszczeniu opisać równaniem: Gdy cały kwas askorbinowy przereaguje, jod dostarczony w nadmiarowej kropli poskutkuje zabarwieniem skrobi. W tym momencie kończy się miareczkowanie, co oznacza, że osiągnięto punkt końcowy i należy odczytać objętość zużytego roztworu jodu. Gdy zna się jego stężenie, można obliczyć, ile kwasu askorbinowego zawierała próbka. Próbkę X pewnego preparatu, którego głównym składnikiem jest witamina C, rozpuszczono w wodzie, w wyniku czego otrzymano 100,0 cm3 roztworu. Następnie pobrano 10,0 cm3 tego roztworu, przeniesiono do kolby i miareczkowano roztworem jodu o stężeniu 0,052 mol ⋅ dm−3. Stwierdzono, że punkt końcowy miareczkowania został osiągnięty po dodaniu 10,8 cm3 roztworu jodu. Oblicz w miligramach zawartość witaminy C w próbce X, jeśli wiadomo, że pozostałe składniki preparatu nie reagują z jodem. Przyjmij, że masa molowa witaminy C jest równa M = 176 g·mol–1. Zadanie 36. (2 pkt) Sole Podaj/zinterpretuj przebieg reakcji W laboratorium pod wyciągiem przeprowadzono reakcję manganianu(VII) potasu z nadmiarem kwasu solnego. Do wykrycia gazowego produktu zastosowano papierek jodoskrobiowy zwilżony wodą. Przebieg doświadczenia zilustrowano na poniższym schemacie. (0–1) Opisz zmiany możliwe do zaobserwowania podczas przebiegu doświadczenia. Uzupełnij poniższą tabelę. przed dodaniem HCl (aq) po zajściu reakcji Barwa roztworu w probówce Barwa papierka jodoskrobiowego biała (0–1) Wyjaśnij przyczynę zmiany barwy papierka jodoskrobiowego. Zadanie 38. (1 pkt) Aminokwasy Narysuj/zapisz wzór Aminokwasy białkowe są α-aminokwasami, co znaczy, że w ich cząsteczkach jedna para grup funkcyjnych: aminowej i karboksylowej, jest połączona z tym samym atomem węgla. α-Aminokwasy można otrzymać z kwasów karboksylowych w syntezie, której przebieg zilustrowano na schemacie. R–CH2–COOH 1. Br2, PBr32. H2O R–CHBr–COOH nadmiar NH3 R–CH(NH2)–COOH Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2000. Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) kwasu karboksylowego, którego należy użyć do otrzymania leucyny opisaną metodą, i podaj nazwę systematyczną bromopochodnej tego kwasu stanowiącej produkt pośredni w opisanej metodzie. Wzór półstrukturalny kwasu: Nazwa systematyczna bromopochodnej: Zadanie 39. (1 pkt) Aminokwasy Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Laktamy to związki, które powstają w wyniku wewnątrzcząsteczkowej kondensacji niektórych aminokwasów. W reakcji biorą udział: grupa karboksylowa i grupa aminowa znajdująca się np. przy 4., 5. lub 6. atomie węgla łańcucha aminokwasu. Przykładem laktamu jest związek o wzorze Spośród poniższych nazw wybierz nazwę aminokwasu, z którego otrzymano laktam o podanym wzorze. Zaznacz wybraną odpowiedź. kwas 2-amino-4-metylopentanowy kwas 4-amino-3,4-dimetylobutanowy kwas 4-amino-3-metylopentanowy kwas 4-metylo-4-aminopentanowy Zadanie 40. (1 pkt) Peptydy i białka Narysuj/zapisz wzór Poniżej przedstawiono sekwencję aminokwasów pewnego tripeptydu: Phe-Gly-Cys Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) tego tripeptydu. Pamiętaj, że w zastosowanej notacji umieszcza się z lewej strony kod aminokwasu, którego reszta zawiera wolną grupę aminową połączoną z atomem węgla α.

matura chemia 2015 klucz odpowiedzi