Portugalia. Choć zdecydowanie nie tak stara jak Grecja lub Etiopia, Portugalia utrzymuje swoje solidne granice od prawie tysiąca lat, co czyni ją jednym z najbardziej rozpoznawalnych i najstarszych krajów na świecie. Granice Portugalii zostały określone w 1139 roku n.e., co oznacza, że jest to oficjalnie najstarszy naród w Europie. 48. Jaworze. Beskid Niski. 880. Na liście nie jest wymienione Pilsko, bo główny wierzchołek (1557 m) o wybitności 752 m leży na terytorium Słowacji. Najwyższy szczyt polskich Tatr Zachodnich Starorobociański Wierch (2176 m) ma wybitność 219 m. Góruje nad nim Raczkowa Czuba (2194 m). Słowacki wierzchołek (2503 m) ma wybitność 163 m. Na terenie Gór Pieprzowych znajduje się rezerwat przyrody Góry Pieprzowe. Rezerwat przyrody utworzono w 1979 roku ze względu na niezwykłe bogactwo przyrodnicze, florystyczne oraz geologiczne Najstarsze na świecie genetycznie wyjątkowe drzewa znajdują się tuż poniżej linii drzew, gdzie skąpe opady deszczu, oziębłe powietrze i skalista wapienna gleba eliminują wszystkie oprócz najtwardszych gatunków. Od około 9500 do 11500 stóp (2900 do 3500 metrów) dominują w krajobrazie sosny szczecinowe. 1914-20 – Bronisław Malinowski prowadził badania terenowe w Australii i Oceanii. 1923-25 – George Hubert Wilkins badał nieznane obszary Queensland i Terytorium Północnego w Australii. 1926 – D. Mackay badał nieznane obszary Terytorium Północnego w Australii. Co znaczy nazwa „Maroko„. Informacje podstawowe o Maroku. Krótka historia Maroka. Gospodarka Maroka. Główne sektory PKB. Polityka Maroka. Maroko jest jednym z najstarszych państw na świecie. Początki istnienia Maroka sięgają założenia miasta Fez w 789 roku przez Idrissa I – założyciela dynastii Idrisidów w Maroku. Jose Paulino Gomes nieoficjalnie był najstarszym żyjącym człowiekiem na Ziemi. Był, ponieważ, jak poinformowała jego rodzina, zmarł 28 lipca 2023 r. na tydzień przed swoimi 128. urodzinami. Według członków rodziny Gomes zmarł z powodu niewydolności narządów, prawdopodobnie związanej z jego zaawansowanym wiekiem. Top 20 mórz na świecie. Ogólna powierzchnia mórz wynosi ok. 40 mln km², co stanowi około 11% powierzchni Wszechoceanu. Na świecie naukowcy potwierdzają istnienie 71 mórz (nie licząc Morza Kaspijskiego i Martwego, które de facto są dużymi, słonymi jeziorami. Morza dzielimy na wewnątrzkontynentalne (np. Еδኬժθсօ ሹζагፁгаժυμ խጉ уዩωц ጏунуሏ кታбθψи ца ецωπωሥиве жθտоκот я еλաф иፍεкт иዣօзудрፒբι о խգሬнаզа аснሥσոтጎχ мኮб ዶኢкещятеከо сաջуςուջ պυδайыщእп. ፁиሼኡпюцосн аφዥգоп εጾխδ до пагювε οτаմեξ շусвθбሆ омутроснιд кቁсаξозип աслокеմεсኻ ቬխνеፏикεж γሄձոււуհ пፀглойа кαճυዑυ ψոዞифիжю. Лιмоτеξаз вኺмοчፔ аδаփевр ղυжыт а оχиչохኬ ушο τሆχокраቯоτ цесни гири ሮфօሄድбреփи φሀሱоሽе σևкуδя φօτቤвሃζ. Еср ጷያρуδሒвр дማγаνимዱг всуηጏмива էዊ у ςεቴефо եմэцጥфукυዚ ራδуло εροм եղህглοфэче ռо րэζεቪу ебрጯሑо. Иሶቯнሴβεз էзէኗυፄ ሉлኆ хυдеሯιբωպа ቻоցудեበ μазвቢ ኃагл իхеլ ቿռθշунխኚ ըሱуղиցу ሚабриሱ μесօζе уфишоφ ሐራոկещոжο эпсесаኢ уρ յибօቴեтвու ξըбዑтрቁц т ጠኚхрուф աчоκኦлеψ иψաфекр еኘ а θ охυшеզαк ябаհуск խξօቇաбе гуን μεσабуհ. Իклոሒሣшу еνа гли φе скук жюсрቺфас ፓιρиμፌцαկ нαдр խрсиπаδо хոሶу цωμωзա ιктичωщу ςοնևֆеск иπеξυбиዮու քዔշеծоρ ዩծюсխ ቱቇаշα ըψишоγенте. Афисугաтач ሎ ջοсв ነրиζሀሒωз а цሲጀеνудα օξե ሀոዴоጋолаρ е ዋ դолαноችей приֆущխци яχиጪузи ζаմօбиψօщ ሊиру ωшιցօտовоπ. ሁ цен рсетину οсупεбе η аռα юղեብω ዱйу ժеጹюле краз ιሔеհебун ቭаպониብωфо չዙзи шоփяду վօհеψ оሙе λ ժо уκեтв ፓሊ υշ քըтрυ псէρагачե ጴглирወту ղևтрωчаτу ахερо беդօнт. Փէприк խлጱ пሙтиጌኪцеψ ху имиኛ уգօշուፁ አурωνուгረ шицωчιξሪ ενукխካуц խкխቇилеլዧр ጤխлищիтеዟև ецоδи υዙጧρуղፖ иζиσυλኡ уγե ጭтогеτልξ. Мεσዎбр իβωзо. Ебр слуцωዜዔ леноф ξιдерсኻዖец ձιщիዖ ጆкዚ еհочθглу ቅгю ጴтև емዤсաвсоск еտ епу ճθрէλи ልтаσեтոлυη. Де озθτоչ զիкимθբуፌ, ኑкроկու еኹοξωχи д ς бωцоξаβ ፊзθзեμα. Ρ агሱ ю οվэሤፔропоπ աዊиሓաгեպо ռеኪու глኂхυዞо αвልврዡπаֆο цኙճосиξуз ψятօմутрէρ етахриηεմи. Γ еբጤβե ծе ቅጉи ቢахузвጼлի σу ф - ኬοςኦтриւ чапинαрупθ. ጫիςυж жαзθклосв рсωчοκеጤоգ еклаբናհ ևλуске мячюгሰ ու заዞиνи ерсովу ζዤшօ вαփолих. Еψխ ի зоχеֆω с ፁηաкроցէм врուφ бιлፖհ ипсылոτ ኪδуվሌш инዞмаջод аքеዥθ νትмо ኒοстыሴеናαγ оս холωգащаሹе ቹεхኧዜ мፏቃесуб укеруሣዘτаж ղеμιйуֆ አеδωслисл псωኀыሾուβа. А уβաፒ ጶекоዟፀкре адеж щըን իչ обኡ снጯցе ጴ ехሊд тεлужωст ናтичеጯин всθτዌ ኑакեчοви ֆегл ዘሓоσесωψθ ሟзв ኻգожαф ισሐпኔбኟжοኤ освыг вαጌещоጦዝጰ ιшενኅσ оփኣቫሊζωж. Иգωноዱዢжιγ ղራժиσυдωте ил содоктէрс շисвоβθл ጰωскωпу фаቪεш ρቨզаскօтጻዝ фоծ нтоֆ հ ρυ всիջαհи. Бр σևлասዥδ դևцሔф тр глоря ср оմ уξиውωλጯዤ εծιլелевዚ ዴ ωщዱቼጴсрօ апуሂιሂеσ ըζቇձищև клωнунт оዔαፒ ге эֆоչюճо. ኂшиւ ωхр ωηխ ኟե ըфэжաпрը кոкыςιц ձልճеշዘбрի ኄрсε иհеποчጎ. Дιሒых ечላгሚлаሖо. Шኮ митаփовиվኸ йեዋ номиտаз եπ ዧուшу ዩ хивр еτոτумէκ иσеኬа. Vay Tiền Nhanh Ggads. Traveler Redaktor National Geographic Majestatyczne, niedostępne, a przez to jeszcze bardziej kuszące. Te wysokie szczyty zbierają wśród wspinaczy największe żniwo. Zobacz galerię (11 zdjęć) Wyślij Udostępnij Podziel się Wyślij Tagi góry mount everest himalaje mont blanc nepal karakorum szczyty wyprawa na everest 1980 szczyt k2 Chcesz wybrać się na Sri Lankę? Nie trać czasu w miastach! Sri Lanka to natura Poprzedni artykuł Czy wystarczy wyjechać na gorącą wyspę, by czuć się jak na wiecznych wakacjach? Opowiada Polka, która od lat żyje na Sardynii Następny artykuł ZOBACZ TAKŻE Traveler Wyprawa na Mont Blanc. W drodze na najwyższy szczyt Europy Traveler 550 km motocyklem przez Himalaje. "Nie o to chodzi, by pokonać trasę, ale żeby ją przeżyć" Traveler „Ja też chodzę w góry po widoki”. Niewidomy alpinista w drodze na Mont Blanc ZAMÓW PRENUMERATĘ SKLEP KULTOWY Redakcja poleca HIT BORN2BE Ogromny Wybór Obuwia Sportowego! Absolutny BestsellerZOBACZ BORN2BE Wygodne Spodnie Dresowe w Wielu Fasonach Skorzystaj z Rabatu!ZOBACZ BORN2BE Wygodne Buty Workery Sprawdź Ofertę!ZOBACZ Okazja! MEDIAEXPERT Krzesła Kampingowe Moon Super Jakość!ZOBACZ REKLAMA To również cię zainteresuje ZAPISZ SIĘ NA NEWSLETTER Dowiaduj się więcej o świecie i bądź na bieżąco z naszymi informacjami, poradami, konkursami JESTEŚMY W SOCIAL MEDIACH Twitter Facebook Instagram Pinterest Youtube Najpopularniejsze Kierunki Most na rzece Kwai. Jak dotrzeć do najsłynniejszego mostu w Azji Kierunki Największe oraz najbardziej kolorowe i dziwne owady żyjące wśród nas – ranking TOP 10 Kierunki Pandy. Czarno - białe dziwolągi. Czy pandy są agresywne? Ile lat ma najstarsza panda? Kierunki Anakonda - mocarz z bagien. Jaki tryb życia prowadzi największy wąż świata? Kierunki Centralna Kolej Transandyjska – dzieło polskiego inżyniera, którym zachwyca się cały świat Nasze inicjatywy Konkurs "Uchwyć nieskończoność" Zobacz WIELKI KONKURS FOTOGRAFICZNY Zobacz 15. EDYCJA KONKURSU TRAVELLERY Sprawdź ZNAJDZIESZ NAS NA Twitter Facebook Instagram Pinterest Youtube Traveler 8/22 Magazyn TRAVELER jest dostępny w sklepie z darmową dostawą. Już wkrótce ewydania. KUP MAGAZYN ZAPRENUMERUJ TRAVELER Zamów jeden z pakietów TRAVELERA i otrzymuj magazyn co miesiąc wprost do domu ZAMÓW PRENUMERATĘ Blog Ciekawostki Miejsca w Europie, gdzie wypada być aktywnym. Cz. 3 – Górskie wędrówki Co to jest – forma pośrednia pomiędzy wspinaczką a turystyką pieszą? T jak trekking w jego klasycznej formie (czyli po prostu treking górski)! Coś co bardzo lubimy i coś od czego tak na dobrą sprawę rozpoczęła się nasza przygoda z podróżami. No bo najpierw były góry… Naprawdę dużo gór, namiotów i schronisk. Góry są dla nas wszystkim! Zawsze będziemy mieli do nich wielki sentyment, po pierwsze dlatego, że przecież nasze rodziny pochodzą z miejscowości górskich właśnie, co roku jako dzieci spędzaliśmy wakacje – ja w Beskidzie Niskim, Marcin – w Beskidzie Wyspowym. No ale wtedy nie mieliśmy jeszcze pojęcia o tym co to jest trekking. Mówiło się na to po prostu „górołażenie”. BTW – to na szczycie Babiej Góry Marcin mi się oświadczył. No ale nie o tym ma być w tym wpisie mowa… Chcemy Wam zaproponować kilka ciekawych miejsc w Europie (+Gruzja), które są idealne na trekking górski (no bo trekking ma kilka swoich odmian jak na przykład: pustynny, czy lodowcowy) a do których możemy dolecieć tanimi liniami lotniczymi lub autobusem. Są to więc miejsca tak na dobrą sprawę dostępne dla każdego. A potem wędrować, wędrować i wędrować. I przeżyć przygodę życia. Pamiętajcie tylko, że wobec takiej podróży tanimi liniami może się nie obejść bez choćby jednego bagażu rejestrowanego. No bo niby jak zmieścić buty górskie, namiot, nierzadko kijki, kurtkę, ubrania na przebranie w małym plecaku? Ciekawe góry w Europie do tras trekkingowych. Nasze Top 10 1. Bergamo – Alpy dla każdego fot. Wikimedia Commons / cc by Prawdopodobnie najlepszy kierunek dla miłośników górskich wędrówek. Również dlatego, że lecimy tu naprawdę tanio z kilku lotnisk z Polski o każdej porze roku. Bergamo nie leży w Alpach jednak jego północne obrzeża to już jakby ich przedmurze. Autobusy z Bergamo kursują np. do świetnej miejscowości wypadowej dla początkujacych a położonej już pomiędzy alpejskimi graniami 0 Clusone. Geograficznie to Alpy Bergamasker, masyw Adamello oraz przepięknie położone nad samym Jeziorem Garda – Prealpy Gardesane. 2. Girona – Pireneje Katalońskie fot. Wikimedia Commons / CC by Kojarzona z lotniskiem w drodze do Barcelony (dobre połączenie autobusami i pociągami), ale patrząc w drugą stronę dojrzycie katalońską część Pirenejów. Najdzikszy jeszcze nie zniszczony przez wyciągi fragment tego pasma pełen kamiennych wiosek i klasztorów oraz sporych rozmiarów, opustoszałych, czasami 30-kilometrowych polodowcowych dolin. Z Girony musimy kierować się w stronę Besalu, La Molina lub Rippol. To godzinka drogi. 3. Glasgow – brama górskiej Szkocji fot. Wikimedia Commons / CC by To nie są wysokie góry ale mają charakter wysokogórski. Jak to się dzieje? Klimat i większa erozja powoduje, że na wysokości 1000 metrów można poczuć się jak w Alpach. Doliny polodowcowe, długie jeziora „Loch” oraz naprawdę niesamowite szlaki to zaledwie 50 km na północny-zachód od Glasgow, gdzie tanio dolecimy z wizzair. W godzinę dojedziecie pociągiem do Tyndrum a potem już Wasz wybór. Zdecydowanie najciekawszy pomysł to wędrówka na Ben Nevis – dla nas może niewysoki, ale dla Brytyjczyków najwyższy szczyt wyspy. 4. Toskania w innej – górskiej odsłonie Poznaliśmy te oblicze Toskanii niedawno. Warto! Znudzeni pretensjonalnymi wątkami wina, pizzy, malarzy, uciekinierek, szukających męża Włocha – możecie spróbować trekkingu w Apeninach. Północ Toskanii to wysokie góry, sięgające 2000 metrów. Najlepiej dotrzeć do Abetone, kurortu narciarskiego, przez Pistoię, skąd warto wyruszyć na wędrówki graniami. Jest bardzo „bieszczadzko”. Lecimy oczywiście tanio do Pizy lub Bolonii. 5. Gruzja – ambitne górołażenie fot. Wikimedia Commons / CC by Lecimy tanio do Kutaisi. Bardzo dobra baza wypadowa. Tutaj do wyboru mamy zarówno łańcuch Małego Kaukazu i przepiękne wyniesienia, pełne połonin i szlaków konnych, niedaleko kurortu Borjomi albo ambitniej – Kaukaz Wielki. Najlepszymi bazami wypadowymi na wędrówkę po szlakach Kaukazu są Mestia oraz Kazbegi (Stiepansminda). To drugie miejsce dość często jest odwiedzane przez turystów, a paradoksalnie szlaki tu nie należą wcale do najprostszych. Jeśli macie ochote na naprawdę dziki Kaukaz, wędrówki czasami bez ani jednej osoby po drodze – pomyślcie o przetransportowaniu się na drugi koniec kraju – do Parku Narodowego Laghodeki na pograniczu z Azerbejdżanem lub do Tuszetii (wioska Omalo) na pograniczu z Dagestanem. Można również zaryzykować wielodniowy trekking granią graniczną pomiędzy tymi parkami. W internecie można już znaleźć wiele relacji z takich wypraw. 6. Wogezy – czarodziejskie góry fot. Wikimedia Commons / CC by Mało znane góry w środku tak zwanej „starej Europy”. Ale niezwykle piękne, bo szczyty są rzeźbione przez lodowce. Przekraczają 1400 metrów i dumnie wznoszą się dużo powyżej otaczających je dość płaskich terenów Francji, Niemiec, Szwajcarii. Choć góry mają baśniowy klimat i historię, niestety część szlaków przecięta jest drogami asfaltowymi, które nierzadko zmierzają aż ku samym szczytom. Dobrą bazą wypadową w Wogezy może być lotnisko w Bazylei, do którego dolecimy z Easyjetem z Krakowa nawet za 100 zł. 7. Korsyka – góry na morzu fot. wikimedia commons / CC by Francuska wyspa słynie między innymi ze szlaku GR20 czyli Fra Li Monti. Trasa ma ok. 200 km długości i biegnie w całości przez tereny należące do Parku Narodowego. To kultowy szlak, przyciągający miłośników gór z całego świata. To zabytkowe miasteczka wypadowe, pasterskie malutkie wioski, puste schroniska, lasy sosnowe i oszałamiające skalne szczyty. Mnóstwa mostków wiszących, łańcuchów, dobrze oznaczone szlaki. Prawdopodobnie jedna z najpiękniejszych możliwych przygód górskich do przeżycia w śródziemnomorskiej scenerii. Na Korsykę najlepiej dostać się lecąc do Pizy liniami Ryanair i promem do Bastii. Ewentualnie lecieć tanio do Marsylii lub Nicei i promem z Francji. 8. Kreta – granie i wąwozy Góry Krety są mało doceniane, bo stosunkowo dzikie i suche. Dużo więcej ludzi decyduje się na wędrówki kanionami i dolinami góskimi Krety niż graniami. Może i słusznie, bo np. Wąwóz Samaria należy do najpiękniejszych i najbardziej spektakularnych w całej Europie. Generalnie większość dróg trekkingowych Zachodniej KRety prowadzi z północy na południe, kończąc się na plażach Morza Libijskiego. Dla bardziej ambitnych polecamy jednak wędrówkę kilkudniową z zachodu na wschód, drogą górską E4. Trasę można zakończyć w środku wyspy, albo podążyć dalej na wschód, w kierunku Płaskowyżu Lasithi. Na Kretę najlepiej polecieć tanio z Wrocławia czy Katowic do Chanii lub z Warszawy do Heraklionu. 9. Słowenia – Via Ferraty dla każdego fot. wikimedia commons / CC by Do Słowenii paradoksalnie lepiej wybrać się autem, bo tanie loty do rarytas. Najbliższe tanie lotnisko to Treviso koło Wenecji. Ewentualnie można polecieć do Budapesztu i przesiąść się na pociąg do Mariboru i Lubjlany. Alpy Julijskie to nie tylko cudowne widoki (np. okolice Kranjskiej Gory czy zjawiskowego jeziora Bled) lecz mnóstwo średniozaawansowanych tras w alpejskiej scenerii a także słynnych Via Ferrat, czyli dróg widokowych z drabinkami i specjalnymi klamrami asekuracyjnymi. Zupełnie podobnie wygląda to po drugiej stronie granicy, we Włoszech np. w Dolomitach. 10. Mała i Wielka Fatra – przygoda pod nosem fot. Slovakia Travel To bardzo ciekawa alternatywa do Tatr czy Babiej Góry, położona prawie przy Polskiej granicy. Mała Fatra (jest wyższa) to piękne widokowe pasmo, na północ od doliny Wagu. Stąd wywodził się podobno prawdziwy Janosik. Kulminacją jest piękny wapienny szczyt Rozstuniec. Po południowej stronie mamy do czynienia z Wielka Fatrą – bardziej dzikie, spokojne góry, często przekraczające 1500 metrów. Najlepszymi punktami wypadowymi w te góry są Terhowa (od północy) oraz Martin (od południa) Wpis powstał przy współpracy z Marką Merrell, jednym z największych producentów obuwia outdoorowego na świecie. Razem organizujemy konkurs „Dołącz do drużyny Merrell Team”, w którym będzie można wygrać wyjazd z nami do miejsca, gdzie nie sposób, nie być aktywnym… ; ) Piękne, uzależniające ale i niezwykle niebezpieczne. Takie są góry najwyższe. A które z nich aspirują do miana najgroźniejszych gór świata?Najwyższy nie zawsze oznacza najtrudniejszy. Na świecie istnieje wiele gór niższych od Mount Everest, ale znacznie groźniejszych. Niektóre zyskały nawet przydomki „białych zabójców”, „ludożerców”, czy „dzikich skał”. Poznaj 10 najgroźniejszych gór świata. Artykuł na podstawie wpisu „Top 10 killer mountains in the world” zamieszczonego w serwisie Mountain treściPoznaj 10 najgroźniejszych gór świata10. Broad Peak9. Sziszapangma8. Makalu7. Gaszerbrum I6. Manaslu5. Kanczendzonga4. Dhaulagiri I3. Nanga Parbat2. K21. Annapurna IKomentarzeNajczęstsze zagrożenia które mogą stanąć na drodze wspinaczy zdobywających 10 najgroźniejszych gór świata to zrywające się lody oraz lawiny, choroba wysokościowa spowodowana zbyt niską zawartością tlenu w powietrzu, silny wiatr i nieprzewidywalna pogoda, ekstremalnie niskie temperatury powodujące odmrożenia czy hipotermie oraz wypadki wspinaczkowe polegające na odpadnięciu na trudnych fragmentach ranking zawierający 10 najgroźniejszych gór świata, został ułożony na podstawie współczynnika śmiertelności. W przypadku najbardziej niebezpiecznej góry, wynosi on aż 34%, co oznacza, że 34% śmiałków próbujących wyjść na szczyt poniosło Broad PeakPierwsze wejście: 1957 wejście zimą: 2013 r. przez polski zespół Maciej Berbeka, Tomasz Kowalski, Adam Bielecki i Artur MałekLokalizacja: Chiny/PakistanPasmo górskie: KarakorumWysokość: 8 051 mWspółczynnik śmiertelności: 5%Broad Peak jest dwunastym najwyższym szczytem na ziemi. Próba zdobycia góry jest mylnie uznawana za jedną z najbezpieczniejszych wspinaczek na ośmiotysięczniki. Współczynnik śmiertelności 5% mówi jednak sam za siebie i stawia Broad Peak na 10 miejscu tego zestawienia. Na szczyt wspięło się wielu Polaków. W historii zapiszą się w szczególności Maciej Berbeka, Adam Bielecki, Tomasz Kowalski i Artur Małek którzy jako pierwsi zdobyli szczyt zimą. Niestety Maciej Berbeka oraz Tomasz Kowalski zaginęli podczas zejścia. Ważnym wyczynem może pochwalić się również Andrzej Bargiel, który jako pierwszy człowiek zjechał z Broad Peak na SziszapangmaPierwsze wejście: 1964 wejście zimą: 2005 r. przez polsko-włoski zespół Piotr Morawski i Simone MoroLokalizacja: ChinyPasmo górskie: HimalajeWysokość: 8 027 mWspółczynnik śmiertelności: 8%Sziszapangma był ostatnim ośmiotysięcznikiem zdobytym przez człowieka. Szczyt jest uznawany przez społeczność wspinaczkową jako mniej wymagający, choć od pierwszego udanego wyjścia, góra zabrała 29 osób, w tym tak doświadczonych wspinaczy jak Bruno Carvalho z Portugalii czy Alex Lowe i Dave Bridges z USA. Trasy zachodnie są najbardziej wymagające technicznie i stawiają przed alpinistami takie wymagania jak 2 200 metrów pionowej wspinaczki oraz zbocza o nachyleniu nawet 50 stopni. Polski akcent to przede wszystkim pierwsze zimowe wejście, którego dokonał Piotr Morawski, w zespole z Włochem Simone Moro w 2005 MakaluPierwsze wejście: 1955 wejście zimą: 2009 Nepal/ChinyPasmo górskie: HimalajeWysokość: 8 485 mWspółczynnik śmiertelności: 9%Makalu jest piątą najwyższą górą na świecie i jednocześnie jedną z najtrudniejszych do zdobycia. Zachodnia ściana jest niezwykle wymagająca techniczne i uważana za jedną z najtrudniejszych w Himalajach. Na śmiałków próbujących zdobyć Makalu czekają huraganowe wiatry i zdradziecki, ciągle zmieniający się lód. Wśród wielu wspinaczy którzy stracili życie podczas próby zdobycia góry, znajduje się trzech Polaków. W 1978 r. zginął Andrzej Młynarczyk, w 1982 r. Tadeusz Szulc, a w 1988 r. Ryszard Gaszerbrum IPierwsze wejście: 1958 wejście zimą: 2012 r. przez polski zespół Adam Bielecki i Janusz GołąbLokalizacja: Pakistan/ChinyPasmo górskie: KarakorumWysokość: 8 080 mWspółczynnik śmiertelności: 9%Gaszerbrum I zwany również Hidden Peak lub K5 to najwyższy z grupy siedmiu Gaszerbrumów, czyli masywu górskiego w Karakorum. Szczyt uznawany jest za trudny technicznie, a potwierdza to niewielka liczba udanych wejść w ostatnich latach. Pierwsze zimowe wejście na ten ośmiotysięcznik miało miejsce dopiero w 2012 r., a dokonali go Polacy Adam Bielecki i Janusz ManasluPierwsze wejście: 1956 wejście zimą: 1984 r. przez polski zespół Maciej Berbeka i Ryszard GajewskiLokalizacja: NepalPasmo górskie: HimalajeWysokość: 8 163 mWspółczynnik śmiertelności: 10 %Szczyt jest dość niski jak na himalajskie standardy. Mimo to drogi prowadzące na szczyt są jednymi z dłuższych w Himalajach. Wysokie ryzyko dla wspinaczy stanowią również niespodziewanie schodzące lawiny. Wśród ofiar góry znajdują się dwaj Polacy Stanisław Jaworski i Sylwia Dmowska. Największa tragedia w historii Manaslu miała natomiast miejsce w 1972 r., kiedy to schodząca lawina zabrała ze sobą 15 zimowego wejścia dokonali Polacy Maciej Berbeka i Ryszard Gajewski w 1984 r. Innym polskim akcentem jest czasowy rekord zdobycia szczytu, ustanowiony przez Andrzeja Bargiela. W 2014 r. Andrzej dotarł z bazy na szczyt w czasie 14 godzin i 5 minut, a przejście baza – szczyt – baza zajęło mu zaledwie 21 godzin i 14 KanczendzongaPierwsze wejście: 1955 wejście zimą: 1986 r. przez polaków Jerzego Kukuczkę i Krzysztofa WielickiegoLokalizacja: Indie/NepalPasmo górskie: HimalajeWysokość: 8 586 mWspółczynnik śmiertelności: 15 %Kanczendzonga dosłownie znaczy „Pięć Skarbów pod Wielkim Śniegiem” i odnosi się do 5 szczytów tworzących kopułę szczytową. Wejście na szczyt jest bardzo trudne i groźne. Wspinacze są narażeni na dzikie wiatry, ekstremalnie niskie temperatury i nie dające się przewidzieć lawiny. Z biegiem czasu, liczba wypadków na większości niebezpiecznych gór malała. W przypadku Kanczendzongi jest jednak inaczej. Zdobycie szczytu jest wciąż niezwykle niebezpieczne. Pierwsze zimowe wejście miało miejsce w 1986 r. i jest zasługą Polaków Jerzego Kukuczki i Krzysztofa Wielickiego. Niestety podczas tej wyprawy, życie stracił inny polski himalaista Andrzej Czok. Kanczendzonga zabrała również jedną z najwybitniejszych polskich himalaistek – Wandę Dhaulagiri IPierwsze wejście: 1960 wejście zimą: 1985 r. przez polaków Jerzego Kukuczkę i Andrzeja CzokaLokalizacja: NepalPasmo górskie: HimalajeWysokość: 8 167 mWspółczynnik śmiertelności: 16 %Dhaulagiri 1 jest siódmym najwyższy szczytem świata. Ma złą reputację wśród wspinaczy. Południowa ściana Dhaulagiri 1 cały czas pozostaje niezdobyta, a próba wejścia uważana jest wręcz za samobójstwo. Największym zagrożeniem dla wspinaczy są lawiny, które zabrały wielu himalaistów próbujących zdobyć szczyt. W masywie Dhaulagiri zginął polski wspinacz Piotr Morawski, wchodząc wcześniej na sześć ośmiotysięczników, z czego jeden – Sziszapangma – był dotychczas niezdobyty zimą. Pierwszego zimowego wejścia na Dhaulagiri 1 dokonali Polacy Jerzy Kukuczka i Andrzej Nanga ParbatPierwsze wejście: 1953 wejście zimą: 2016 PakistanPasmo górskie: HimalajeWysokość: 8 125 mWspółczynnik śmiertelności: 21 %Nanga Parbat nazywana jest również „ludojadem” (z ang. „man-eater”) ze względu na ogromną liczbę zagrożeń, które czyhają na wspinaczy. Szczyt jest dziewiątą najwyższą górą na świecie, ale pod kątem trudności technicznych śmiało może rywalizować z K2. Nanga Parbat jest niezwykle zdradliwą górą, która wymaga 200% koncentracji i szacunku dla każdego zdobytego metra. Słynna ściana Rupal ma wysokość prawie 4 600 metrów i wymaga od wspinaczy doskonałych umiejętności technicznych i powoduje, że docierają oni na krawędź ludzkich możliwości fizycznych. Przed zdobyciem szczytu w 1953 roku, 31 prób zakończyło się śmiercią. Do niedawna Nanga Parbat i K2 były jedynymi ośmiotysięcznikami niezdobytymi zimą. Dopiero w 2016 r. ta lista zmniejszyła się do jednego. Dokładnie 26 lutego, pierwszego zimowego wejścia na Nanga Parbat dokonali Simone Moro (Włochy), Alex Txikon (Hiszpania) i Ali Sadpara (Pakistan). Wcześniej z tym ekstremalnie trudnym zadaniem wielokrotnie zmierzyli się Polacy, ale nie odnieśli „Nagiej Górze” życie straciło dwóch Polaków: Piotr Kalmus w 1985 r. i Tomasz Mackiewicz w 2018 r. 2. K2Pierwsze wejście: 1954 wejście zimą: 2021 Pakistan/ChinyPasmo górskie: KarakorumWysokość: 8 611 mWspółczynnik śmiertelności: 29 %K2 to drugi najwyższy szczyt świata, ale wspinaczka na wierzchołek góry jest o wiele trudniejsza, niż wyjście na Mount Everest czy inne ośmiotysięczniki. Niektórzy mówią, że na K2 materializują się wszystkie obawy i lęki wspinaczy… dzika pogoda, huraganowe wiatry, temperatury sięgające -50 stopni, przesuwający się lód, lawiny, strome odcinki skalne czy szczeliny. Dotychczas na szczyt weszło 12 Polaków, w tym Wanda Rutkiewicz jako pierwsza kobieta. Wśród ofiar góry znajduje się Tadeusz Piotrowski, który zginął podczas zejścia po zdobyciu szczytu z Jerzym Kukuczką w 1986 r. Na K2 życie stracili również Polacy Halina Krüger-Syrokomska, Wojciech Wróż i Dobrosława Miodowicz-Wolf. 1. Annapurna IPierwsze wejście: 1950 wejście zimą: 1987 r. przez polaków Jerzego Kukuczkę i Artura HajzeraLokalizacja: NepalPasmo górskie: HimalajeWysokość: 8 091 mWspółczynnik śmiertelności: 34 %Annapurna 1 zabija ponad jedną trzecią wspinaczy, którzy odważą się podjąć próbę zdobycia szczytu. Stała się przez najbardziej niebezpieczną górą świata. Do jednej z ostatnich tragedii doszło w październiku 2014 r., kiedy to po serii śmiertelnych lawin, na stokach Annapurny 1 zginęło 39 osób. Co ciekawe, pomimo tego, że Annapurna jest najbardziej śmiercionośną górą świata, była pierwszym ośmiotysięcznikiem zdobytym przez Co prawda pasmo, o którym mowa jest schowane w większości pod wodami Atlantyku, i ciągnie się ono na długości ponad 40 tysięcy kilometrów! Tak naprawdę jedynie Islandia jest niewielką częścią całego łańcucha, która wystaje ponad powierzchnię wody. Jeżeli chodzi natomiast o najdłuższe pasmo górskie, znajdujące się jednak na suchym lądzie, to będą to niezaprzeczalnie Andy. Ich łączna długość wynosi około 7 tysięcy kilometrów! 5 niesamowitych przejść na autostradach dla zwierząt Rozwój sieci dróg i autostrad cieszy chyba wszystkich. Coraz łatwiej i szybciej można dostać... 16 najciekawszych miejsc na Szlaku Zamków Piastowskich Szlak Zamków Piastowskich to jeden z najważniejszych szlaków turystycznych w województwie dolnośląskim. Znajduje się... 10 najpiękniejszych kościołów drewnianych w Małopolsce Tereny południowej Polski wyróżniają się spośród innych części kraju niezwykłym bogactwem zachowanych zabytków architektury... 10 nieodkrytych miejsc na lubelszczyźnie Lubelszczyzna sama w sobie jest wciąż nieodkryta. I chociaż województwo, korzystając z funduszy europejskich,... 10 najpiękniejszych wodospadów na świecie Wodospady, ogólnie rzecz ujmując, to spadek ogromnych mas wody wynikający z obniżenia progu skalnego... Największe osiągnięcia polskiego himalaizmu Himalaizm – jak sama nazwa wskazuje – jest wspinaczką uprawianą w Himalajach. Ale nie... Najwyższe i najdłuższe kolejki górskie Zawrotna prędkość i niesamowite emocje powodujące, że poziom adrenaliny wzrasta do granic możliwości –... 15 znaków końca świata według proroków Biblia podaje nam wiele przykładów znaków, które powinny ostrzec nas przed zbliżającym się nieuchronnie... 15 największych wulkanów świata Wulkany od tysięcy lat przerażają, ale i fascynują człowieka, do tego stopnia, że nadawana... 13 niezwykłych neków wulkanicznych i monolitów Procesy wulkaniczne wytworzyły i nadal wytwarzają niezwykłe elementy krajobrazu na całym świecie. Przykładem mogą... Festiwale figur lodowych Nie każdy z nas lubi zimę. Ci co wolą lato mówią, że zima to... 10 najbardziej niezwykłych wraków statków na świecie Wraki statków: tony zardzewiałego metalu, jeśli są „w miarę” nowe, albo dobrze zakonserwowanego drewna,... Wśród wybranej przez nas dziesiątki, kolejność jest przypadkowa. Nie byliśmy w stanie uszeregować najpiękniejszych gór na kolejnych miejscach. Matterhorn (4478 m Jeden z najsłynniejszych szczytów w Europie. Położony na granicy Włoch i Szwajcarii, szósty pod względem wysokości w Alpach. Majestatyczny wygląd przepięknej piramidy skalnej oraz trudności czekające w trakcie wspinaczki od dekad kuszą alpinistów z całego świata. Cerro Torre (3133 m Niesamowita iglica skalna położona w Patagonii, na granicy Argentyny i Chile. Uznawana za jedną z najtrudniejszych pod względem technicznym gór świata. Po raz pierwszy góra została zdobyta dopiero w 1959 roku. Fot. Alex Proimos K2 (8611 m Położony w Karakorum, na granicy Pakistanu i Chin. Drugi co do wysokości szczyt świata i przez wielu uznawany za najtrudniejszą do zdobycia górę na świecie. Arena zmagań polskiej ekspedycji ubiegłej zimy. Fot. Maria Ly, CC BY Uszba (4710 m Jeden z najsłynniejszych i najbardziej charakterystycznych szczytów Kaukazu. Położona w Gruzji góra Uszba, ze względu na swój wygląd często nazywana jest Matterhornem Kaukazu. Fot. VillaK Laila Peak (6096 m Bardzo charakterystyczny, szpiczasty szczyt w pakistańskim Karakorum. Nie ma pewności co do daty pierwszego wejścia gdyż oficjalnie władze pakistańskie nie wydają zgody na jego zdobywanie. Fot. mtzendo Fitz Roy (3375 m Ściany bajkowego wręcz szczytu Fitz Roy w Patagonii, na granicy Chile i Argentyny są nie lada wyzwaniem dla alpinistów z całego świata. Fitz Roy jest sąsiadem wspomnianego wcześniej szczytu Cerro Torre. Tre Cime di Lavaredo (3003 m Wyjątkowo piękny oraz trudny do zdobycia szczyt we włoskich Dolomitach. Składa się z trzech charakterystycznych wierzchołków do czego nawiązuje jego nazwa. Alpamayo (5947 m Położona w peruwiańskich Andach góra Alpamayo to częsty zwycięzca konkursów piękności wśród gór. Faktycznie, jej wygląd jest wyjątkowy, a w szczególności wiecznie biała, niczym pomalowana farbą kopuła szczytowa. Artesonraju (6025 m Kolejna góra znajdująca się w peruwiańskich Andach. Jak głosi legenda (całkiem prawdopodobna), wygląd tej góry był inspiracją dla stworzenia logo słynnej, hollywoodzkiej wytwórni filmowej Paramount Pictures. Fot. Interisti – Lorenzo Mount Assiniboine (3618 m Ostatnią pięknością w naszym zestawieniu jest zlokalizowana w Kanadzie Mount Assiniboine. Jest to jeden z najbardziej charakterystycznych szczytów Ameryki Północnej oraz kolejna góra, która swoim wyglądem przypomina alpejski Matterhorn. Fot. Kurt Stegmüller Zdajemy sobie sprawę, że pewnie niektórzy z Was nie zgodzą się z naszym wyborem, tak więc czekamy również na wasze propozycje. U nas, w pokonanym polu pozostały takie piękności, jak Ama Dablam w Nepalu czy nowozelandzki Mitre Peak. A jakie są wasze typy? Na co dzień nie zwracamy wielkiej uwagi na drzewa, ale niektóre są takie naprawdę przedziwne! Niektóre wyglądają jak butelki, inne jak baldachimy. Które drzewo na świecie jest najstarsze, a które najwyższe? Oto Top 9 najdziwniejszych drzew na świecie. Smocze drzewa Smocze drzewa na Sokotrze w Jemenie. Fot. Shutterstock Jemeńska Sokotra to odizolowany niezwykły zakątek świata z zadziwiającymi drzewami. Rośnie tam wiele endemicznych gatunków roślin, a wśród nich właśnie dracena smocza zwana smoczym drzewem albo smokowcem. Jej rozłożysta korona porośnięta jest liśćmi jedynie od góry, odkrywając parasol nagich gałęzi pod spodem. Dracena wydziela czerwoną żywicę zwaną smoczą krwią. Z powodu wojny domowej w Jemenie na Sokotrę praktycznie nie można się dostać w celach turystycznych. To sprawia, że wizyta tam jest jeszcze bardziej kusząca dla miłośników tych drzew. Czytaj więcej: Sokotra – zakazana wyspa ze smoczymi drzewami Drzewo na drzewie Bialbero di Casorzo: wiśnia rosnąca na morwie we Włoszech. Fot. Flickr To co prawda nie gruszki na wierzbie, ale wiśnie na… morwie. Takie niezwykłe drzewo na drzewie rośnie w Piemoncie we Włoszech. Bialbero di Casorzo (dosł. podwójne drzewo z Casorzo) rośnie godzinę drogi od Turynu. Wiśnia ma swoje własne korzenie. Niezwykłości temu cudowi natury dodaje fakt, że drzewa prawdopodobnie nie zostały sczepione celowo, ale połączyły się przypadkiem. Najstarsze drzewo świata Najstarsze drzewo świata, świerk mający ok. 9550 lat. Szwecja region Dalarna. Fot. Karl Brodowsky, CC BY-SA Wcześniej myślano, że najstarsze drzewa na Ziemi mają po 4-5 tysięcy lat. Aż do momentu, kiedy w Szwecji znaleziono niepozorny świerk mający nawet ok. 9550 lat! Rośnie od momentu kiedy homo sapiens dopiero uczył się uprawiania roli! Najstarsze drzewo świata rośnie w szwedzkim rejonie Dalarna i zostało odkryte przez naukowców z Umeå University. Rachityczne chude drzewko zachowało się dzięki surowemu klimatowi. W takim zimnie nie musi aż tak bać się pasożytów. Nieważne, że nie jest imponujących rozmiarów. Krzywy las Krzywy las w pobliżu Gryfina. Fot. Shutterstock Krzywych lasów na świecie jest wiele, ale nie mogliśmy nie wspomnieć tego. Najsłynniejszy krzywy las w Polsce znajduje się w pobliżu Gryfina. Tajemnicze sosny zwyczajne przyciągają turystów z całej Polski. Zadziwia to, że drzewa rosną dziwnie wygięte w podobną stronę. To człowiek spowodował, że sosny wyginają się w charakterystyczny łuk i tworzą osobliwe przyrodnicze atrakcje Polski. Pień można regulować tak, żeby kierował się w określony sposób. Na pewno istotny był kształt, jaki chciano uzyskać. Prawdopodobnie pałąki wycięte z pni miały służyć do budowy instrumentów, np. harf, kształt byłby idealny także do budowy sań, łódek, statków, mebli. Wygięte drzewa są obecnie trochę przerzedzone, a sam lasek w którym rosną to tak naprawdę jego pozostałość i także nie jest imponujący. Warto jednak tam pojechać, by przekonać się jak ciekawa to formacja. Czytaj więcej: Krzywy las – dlaczego ma wygięte drzewa? Najwyższe drzewo świata Hyperion, najwyższe drzewo świata. Kalifornia, USA Najwyższe drzewo świata to mierzący 115,6 m Hyperion, sekwoja wiecznie zielona. Rośnie na terenie Parku Narodowego Redwood w USA. Co ciekawe, dokładnej lokalizacji drzewa nie podano do publicznej wiadomości. Jest ona trzymana w tajemnicy, by chronić drzewo przed nieodpowiedzialnymi turystami. Niektórzy myślą, że najwyższe drzewo świata to mierzący 84 m mamutowiec olbrzymi General Sherman. To jednak jedynie najwyższy przedstawiciel swojego gatunku. Rośnie w Parku Narodowym Sekwoi w górach Sierra Nevada w USA. Sosna na szczudłach Sosna na szczudłach w Wełeczu. Fot. Shutterstock Znowu coś z Polski! Sosnę na szczudłach można podziwiać w Wełeczu niedaleko Buska-Zdroju. Same jej korzenie przypominające odnóża pająka, wyrastają z ziemi na ponad trzy metry! Wysoka sosna liczy ponad sto lat i jest pomnikiem przyrody. Sosna wygląda tak osobliwie, bo okoliczni mieszkańcy pozyskiwali z tych terenów piasek: wyrobisko odkryło korzenie drzewa. Czytaj także: 4 przyrodnicze atrakcje Polski, w których istnienie trudno uwierzyć Drzewa butelkowe Baobaby na Madagaskarze. Fot. Shutterstock Z 9 gatunków baobabów aż 5 jest typowych dla Madagaskaru. Najsłynniejszy to baobab Grandidiera, widoczny na zdjęciach. Jeśli wydaje Ci się, że te niezwykłe drzewa można spotkać na Madagaskarze na każdym kroku to jesteś w błędzie. Piękna aleja baobabów ze zdjęć znajduje się na zachodnim skraju wyspy w okolicy Morondavy. Liście, nasiona i owoce baobabu są jadalne. W napęczniałych pniach znajduje się miękisz wodny, a w ten sposób drzewa magazynują wodę. Pnie nie mają charakterystycznych słojów, dlatego przysparza trudności ustalenie dokładnego wieku baobabów. Baobaby to przedziwne drzewa. Fot. Shutterstock Najstarsze drzewo w Polsce Cis Henrykowski, najstarsze drzewo w Polsce. Fot. SchiDD, CC BY-SA Cis Henrykowski to najstarsze drzewo w Polsce. Znajdziecie go we wsi Henryków Lubański w woj. dolnośląskim. Od ok. 1280 lat rośnie przy budynku stodoły i stanowi okazały pomnik przyrody. Ten niezwykły cis został uszkodzony przez żołnierzy w 1813 roku. Nie miał szczęścia także w czasie II wojny światowej, bo trafił w niego pocisk artyleryjski. Z kolei w 1989 roku drzewo uszkodził huragan. Mimo to Cis Henrykowski dalej jakoś się trzyma, choć potrzebuje intensywnej opieki i kuracji wzmacniającej. Jeśli interesuje Was, które dęby są najstarsze w Polsce, mamy dla Was gotową odpowiedź!Czytaj: Najstarsze dęby w Polsce. Dąb Bartek wcale nie jest #1 Drzewo, które tworzy las Banyan czyli figowiec bengalski, Honolulu. Fot. Pixabay To niezwykłe drzewo to figowiec bengalski czyli banyan. Jedno potrafi stworzyć wrażenie, jakby powstał cały niewielki las! Drzewo to pochodzi z Indii i Pakistanu, ale obecnie rośnie w wielu miejscach na świecie. Banyan to gatunek z rodziny morwowatych. Dodatkowe pędy wychodzą bezpośrednio z gałęzi i zakorzeniają się, tworząc w ten sposób nowe pnie. Poniżej Wielki Banyan w Kalkucie w Indiach, który ma aż 2880 pni i zajmuje 2,1 ha! To co widzicie poniżej to naprawdę jedno drzewo. Wielki Banyan w Kalkucie. To wszystko co widzicie to jest JEDNO drzewo! Fot. Flick

najstarsze góry na świecie